增支部第991經（Aṅguttara Nikāya 8.8 / 1. Mettāvagga / Uttaravipattisutta）

Aṅguttara Nikāya 8.8

1. Mettāvagga

Uttaravipattisutta

Ekaṁ samayaṁ āyasmā uttaro mahisavatthusmiṁ viharati saṅkheyyake pabbate vaṭajālikāyaṁ.

Tatra kho āyasmā uttaro bhikkhū āmantesi:

“sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṁ attavipattiṁ paccavekkhitā hoti.

Sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṁ paravipattiṁ paccavekkhitā hoti.

Sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṁ attasampattiṁ paccavekkhitā hoti.

Sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṁ parasampattiṁ paccavekkhitā hotī”ti.

Tena kho pana samayena vessavaṇo mahārājā uttarāya disāya dakkhiṇaṁ disaṁ gacchati kenacideva karaṇīyena.

Assosi kho vessavaṇo mahārājā āyasmato uttarassa mahisavatthusmiṁ saṅkheyyake pabbate vaṭajālikāyaṁ bhikkhūnaṁ evaṁ dhammaṁ desentassa:

“sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṁ attavipattiṁ paccavekkhitā hoti.

Sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṁ paravipattiṁ paccavekkhitā hoti.

Sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṁ attasampattiṁ paccavekkhitā hoti.

Sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṁ parasampattiṁ paccavekkhitā hotī”ti.

Atha kho vessavaṇo mahārājā—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ mahisavatthusmiṁ saṅkheyyake pabbate vaṭajālikāyaṁ antarahito devesu tāvatiṁsesu pāturahosi.

Atha kho vessavaṇo mahārājā yena sakko devānamindo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sakkaṁ devānamindaṁ etadavoca:

“yagghe, mārisa, jāneyyāsi.

Eso āyasmā uttaro mahisavatthusmiṁ saṅkheyyake pabbate vaṭajālikāyaṁ bhikkhūnaṁ evaṁ dhammaṁ deseti:

‘sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṁ attavipattiṁ paccavekkhitā hoti.

Sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṁ paravipattiṁ …pe…

attasampattiṁ …

parasampattiṁ paccavekkhitā hotī’”ti.

Atha kho sakko devānamindo seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ devesu tāvatiṁsesu antarahito mahisavatthusmiṁ saṅkheyyake pabbate vaṭajālikāyaṁ āyasmato uttarassa sammukhe pāturahosi.

Atha kho sakko devānamindo yenāyasmā uttaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ uttaraṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho sakko devānamindo āyasmantaṁ uttaraṁ etadavoca:

“Saccaṁ kira, bhante, āyasmā uttaro bhikkhūnaṁ evaṁ dhammaṁ desesi:

‘sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṁ attavipattiṁ paccavekkhitā hoti,

sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṁ paravipattiṁ …pe…

attasampattiṁ …

parasampattiṁ paccavekkhitā hotī’”ti?

“Evaṁ, devānamindā”ti.

“Kiṁ panidaṁ, bhante, āyasmato uttarassa sakaṁ paṭibhānaṁ, udāhu tassa bhagavato vacanaṁ arahato sammāsambuddhassā”ti?

“Tena hi, devānaminda, upamaṁ te karissāmi.

Upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.

Seyyathāpi, devānaminda, gāmassa vā nigamassa vā avidūre mahādhaññarāsi.

Tato mahājanakāyo dhaññaṁ āhareyya—

kājehipi piṭakehipi ucchaṅgehipi añjalīhipi.

Yo nu kho, devānaminda, taṁ mahājanakāyaṁ upasaṅkamitvā evaṁ puccheyya:

‘kuto imaṁ dhaññaṁ āharathā’ti, kathaṁ byākaramāno nu kho, devānaminda, so mahājanakāyo sammā byākaramāno byākareyyā”ti?

“‘Amumhā mahādhaññarāsimhā āharāmā’ti kho, bhante, so mahājanakāyo sammā byākaramāno byākareyyā”ti.

“Evamevaṁ kho, devānaminda, yaṁ kiñci subhāsitaṁ sabbaṁ taṁ tassa bhagavato vacanaṁ arahato sammāsambuddhassa.

Tato upādāyupādāya mayaṁ caññe ca bhaṇāmā”ti.

“Acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ bhante.

Yāva subhāsitañcidaṁ āyasmatā uttarena:

‘yaṁ kiñci subhāsitaṁ sabbaṁ taṁ tassa bhagavato vacanaṁ arahato sammāsambuddhassa.

Tato upādāyupādāya mayañcaññe ca bhaṇāmā’ti.

Ekamidaṁ, bhante uttara, samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate acirapakkante devadatte.

Tatra kho bhagavā devadattaṁ ārabbha bhikkhū āmantesi:

‘Sādhu, bhikkhave, bhikkhu kālena kālaṁ attavipattiṁ paccavekkhitā hoti.

Sādhu, bhikkhave, bhikkhu kālena kālaṁ paravipattiṁ …pe…

attasampattiṁ …

parasampattiṁ paccavekkhitā hoti.

Aṭṭhahi, bhikkhave, asaddhammehi abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho.

Katamehi aṭṭhahi?

Lābhena hi, bhikkhave, abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho;

alābhena, bhikkhave …pe…

yasena, bhikkhave …

ayasena, bhikkhave …

sakkārena, bhikkhave …

asakkārena, bhikkhave …

pāpicchatāya, bhikkhave …

pāpamittatāya, bhikkhave, abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho.

Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi asaddhammehi abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho.

Sādhu, bhikkhave, bhikkhu uppannaṁ lābhaṁ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya;

uppannaṁ alābhaṁ …pe…

uppannaṁ yasaṁ …

uppannaṁ ayasaṁ …

uppannaṁ sakkāraṁ …

uppannaṁ asakkāraṁ …

uppannaṁ pāpicchataṁ …

uppannaṁ pāpamittataṁ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya.

Kiñca, bhikkhave, bhikkhu atthavasaṁ paṭicca uppannaṁ lābhaṁ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya;

uppannaṁ alābhaṁ …pe…

uppannaṁ yasaṁ …

uppannaṁ ayasaṁ …

uppannaṁ sakkāraṁ …

uppannaṁ asakkāraṁ …

uppannaṁ pāpicchataṁ …

uppannaṁ pāpamittataṁ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya?

Yaṁ hissa, bhikkhave, uppannaṁ lābhaṁ anabhibhuyya viharato uppajjeyyuṁ āsavā vighātapariḷāhā, uppannaṁ lābhaṁ abhibhuyya viharato evaṁsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti.

Yaṁ hissa, bhikkhave, uppannaṁ alābhaṁ …pe…

uppannaṁ yasaṁ …

uppannaṁ ayasaṁ …

uppannaṁ sakkāraṁ …

uppannaṁ asakkāraṁ …

uppannaṁ pāpicchataṁ …

uppannaṁ pāpamittataṁ anabhibhuyya viharato uppajjeyyuṁ āsavā vighātapariḷāhā, uppannaṁ pāpamittataṁ abhibhuyya viharato evaṁsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti.

Idaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu atthavasaṁ paṭicca uppannaṁ lābhaṁ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya;

uppannaṁ alābhaṁ …pe…

uppannaṁ yasaṁ …

uppannaṁ ayasaṁ …

uppannaṁ sakkāraṁ …

uppannaṁ asakkāraṁ …

uppannaṁ pāpicchataṁ …

uppannaṁ pāpamittataṁ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya.

Tasmātiha, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:

“uppannaṁ lābhaṁ abhibhuyya abhibhuyya viharissāma,

uppannaṁ alābhaṁ …pe…

uppannaṁ yasaṁ …

uppannaṁ ayasaṁ …

uppannaṁ sakkāraṁ …

uppannaṁ asakkāraṁ …

uppannaṁ pāpicchataṁ …

uppannaṁ pāpamittataṁ abhibhuyya abhibhuyya viharissāmā”ti.

Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban’ti.

Ettāvatā, bhante uttara, manussesu catasso parisā—

bhikkhū, bhikkhuniyo, upāsakā, upāsikāyo.

Nāyaṁ dhammapariyāyo kismiñci upaṭṭhito.

Uggaṇhatu, bhante, āyasmā uttaro imaṁ dhammapariyāyaṁ.

Pariyāpuṇātu, bhante, āyasmā uttaro imaṁ dhammapariyāyaṁ.

Dhāretu, bhante, āyasmā uttaro imaṁ dhammapariyāyaṁ.

Atthasaṁhito ayaṁ, bhante, dhammapariyāyo ādibrahmacariyako”ti.

Aṭṭhamaṁ.