中部第29經（Majjhima Nikāya 29 / Mahāsāropamasutta）

Majjhima Nikāya 29

Mahāsāropamasutta

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate acirapakkante devadatte.

Tatra kho bhagavā devadattaṁ ārabbha bhikkhū āmantesi:

“Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

So tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.

So tena lābhasakkārasilokena attānukkaṁseti paraṁ vambheti:

‘ahamasmi lābhasakkārasilokavā, ime panaññe bhikkhū appaññātā appesakkhā’ti.

So tena lābhasakkārasilokena majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ atikkamma phegguṁ atikkamma tacaṁ atikkamma papaṭikaṁ, sākhāpalāsaṁ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāran’ti maññamāno.

Tamenaṁ cakkhumā puriso disvā evaṁ vadeyya:

‘na vatāyaṁ bhavaṁ puriso aññāsi sāraṁ, na aññāsi phegguṁ, na aññāsi tacaṁ, na aññāsi papaṭikaṁ, na aññāsi sākhāpalāsaṁ.

Tathā hayaṁ bhavaṁ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ atikkamma phegguṁ atikkamma tacaṁ atikkamma papaṭikaṁ, sākhāpalāsaṁ chetvā ādāya pakkanto “sāran”ti maññamāno.

Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṁ tañcassa atthaṁ nānubhavissatī’ti.

Evameva kho, bhikkhave, idhekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

So tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.

So tena lābhasakkārasilokena attānukkaṁseti, paraṁ vambheti ‘ahamasmi lābhasakkārasilokavā, ime panaññe bhikkhū appaññātā appesakkhā’ti.

So tena lābhasakkārasilokena majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu sākhāpalāsaṁ aggahesi brahmacariyassa;

tena ca vosānaṁ āpādi.

Idha pana, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.

So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati.

Appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.

So tāya sīlasampadāya attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.

So tāya sīlasampadāya attānukkaṁseti, paraṁ vambheti:

‘ahamasmi sīlavā kalyāṇadhammo, ime panaññe bhikkhū dussīlā pāpadhammā’ti.

So tāya sīlasampadāya majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ atikkamma phegguṁ atikkamma tacaṁ, papaṭikaṁ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāran’ti maññamāno.

Tamenaṁ cakkhumā puriso disvā evaṁ vadeyya:

‘na vatāyaṁ bhavaṁ puriso aññāsi sāraṁ, na aññāsi phegguṁ, na aññāsi tacaṁ, na aññāsi papaṭikaṁ, na aññāsi sākhāpalāsaṁ.

Tathā hayaṁ bhavaṁ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ atikkamma phegguṁ atikkamma tacaṁ, papaṭikaṁ chetvā ādāya pakkanto “sāran”ti maññamāno;

yañcassa sārena sārakaraṇīyaṁ tañcassa atthaṁ nānubhavissatī’ti.

Evameva kho, bhikkhave, idhekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.

So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati.

Appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.

So tāya sīlasampadāya attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.

So tāya sīlasampadāya attānukkaṁseti, paraṁ vambheti:

‘ahamasmi sīlavā kalyāṇadhammo, ime panaññe bhikkhū dussīlā pāpadhammā’ti.

So tāya sīlasampadāya majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu papaṭikaṁ aggahesi brahmacariyassa;

tena ca vosānaṁ āpādi.

Idha pana, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.

So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.

So tāya sīlasampadāya attamano hoti no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

So tāya sīlasampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tāya sīlasampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati.

Appamatto samāno samādhisampadaṁ ārādheti.

So tāya samādhisampadāya attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.

So tāya samādhisampadāya attānukkaṁseti, paraṁ vambheti:

‘ahamasmi samāhito ekaggacitto, ime panaññe bhikkhū asamāhitā vibbhantacittā’ti.

So tāya samādhisampadāya majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ atikkamma phegguṁ tacaṁ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāran’ti maññamāno.

Tamenaṁ cakkhumā puriso disvā evaṁ vadeyya ‘na vatāyaṁ bhavaṁ puriso aññāsi sāraṁ, na aññāsi phegguṁ, na aññāsi tacaṁ, na aññāsi papaṭikaṁ, na aññāsi sākhāpalāsaṁ.

Tathā hayaṁ bhavaṁ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ atikkamma phegguṁ tacaṁ chetvā ādāya pakkanto “sāran”ti maññamāno.

Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṁ tañcassa atthaṁ nānubhavissatī’ti.

Evameva kho, bhikkhave, idhekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.

So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.

So tāya sīlasampadāya attamano hoti no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

So tāya sīlasampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tāya sīlasampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno samādhisampadaṁ ārādheti.

So tāya samādhisampadāya attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.

So tāya samādhisampadāya attānukkaṁseti, paraṁ vambheti:

‘ahamasmi samāhito ekaggacitto, ime panaññe bhikkhū asamāhitā vibbhantacittā’ti.

So tāya samādhisampadāya majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu tacaṁ aggahesi brahmacariyassa;

tena ca vosānaṁ āpādi.

Idha pana, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.

So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati.

Appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.

So tāya sīlasampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

So tāya sīlasampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tāya sīlasampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno samādhisampadaṁ ārādheti.

So tāya samādhisampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

So tāya samādhisampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tāya samādhisampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati appamatto samāno ñāṇadassanaṁ ārādheti.

So tena ñāṇadassanena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.

So tena ñāṇadassanena attānukkaṁseti, paraṁ vambheti:

‘ahamasmi jānaṁ passaṁ viharāmi.

Ime panaññe bhikkhū ajānaṁ apassaṁ viharantī’ti.

So tena ñāṇadassanena majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ phegguṁ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāran’ti maññamāno.

Tamenaṁ cakkhumā puriso disvā evaṁ vadeyya:

‘na vatāyaṁ bhavaṁ puriso aññāsi sāraṁ na aññāsi phegguṁ na aññāsi tacaṁ na aññāsi papaṭikaṁ na aññāsi sākhāpalāsaṁ.

Tathā hayaṁ bhavaṁ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ phegguṁ chetvā ādāya pakkanto “sāran”ti maññamāno.

Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṁ tañcassa atthaṁ nānubhavissatī’ti.

Evameva kho, bhikkhave, idhekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.

So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.

So tāya sīlasampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

So tāya sīlasampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tāya sīlasampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno samādhisampadaṁ ārādheti.

So tāya samādhisampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

So tāya samādhisampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tāya samādhisampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno ñāṇadassanaṁ ārādheti.

So tena ñāṇadassanena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.

So tena ñāṇadassanena attānukkaṁseti, paraṁ vambheti:

‘ahamasmi jānaṁ passaṁ viharāmi, ime panaññe bhikkhū ajānaṁ apassaṁ viharantī’ti.

So tena ñāṇadassanena majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu phegguṁ aggahesi brahmacariyassa;

tena ca vosānaṁ āpādi.

Idha pana, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti, na paripuṇṇasaṅkappo.

So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.

So tāya sīlasampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

So tāya sīlasampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tāya sīlasampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno samādhisampadaṁ ārādheti.

So tāya samādhisampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

So tāya samādhisampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tāya samādhisampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno ñāṇadassanaṁ ārādheti.

So tena ñāṇadassanena attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

So tena ñāṇadassanena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tena ñāṇadassanena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno asamayavimokkhaṁ ārādheti.

Aṭṭhānametaṁ, bhikkhave, anavakāso yaṁ so bhikkhu tāya asamayavimuttiyā parihāyetha.

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato sāraññeva chetvā ādāya pakkameyya ‘sāran’ti jānamāno.

Tamenaṁ cakkhumā puriso disvā evaṁ vadeyya:

‘aññāsi vatāyaṁ bhavaṁ puriso sāraṁ, aññāsi phegguṁ, aññāsi tacaṁ, aññāsi papaṭikaṁ, aññāsi sākhāpalāsaṁ.

Tathā hayaṁ bhavaṁ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato sāraññeva chetvā ādāya pakkanto “sāran”ti jānamāno.

Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṁ tañcassa atthaṁ anubhavissatī’ti.

Evameva kho, bhikkhave, idhekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti, na paripuṇṇasaṅkappo.

So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.

So tāya sīlasampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

So tāya sīlasampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tāya sīlasampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno samādhisampadaṁ ārādheti.

So tāya samādhisampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

So tāya samādhisampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tāya samādhisampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno ñāṇadassanaṁ ārādheti.

So tena ñāṇadassanena attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

So tena ñāṇadassanena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

So tena ñāṇadassanena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno asamayavimokkhaṁ ārādheti.

Aṭṭhānametaṁ, bhikkhave, anavakāso yaṁ so bhikkhu tāya asamayavimuttiyā parihāyetha.

Iti kho, bhikkhave, nayidaṁ brahmacariyaṁ lābhasakkārasilokānisaṁsaṁ, na sīlasampadānisaṁsaṁ, na samādhisampadānisaṁsaṁ, na ñāṇadassanānisaṁsaṁ.

Yā ca kho ayaṁ, bhikkhave, akuppā cetovimutti—

etadatthamidaṁ, bhikkhave, brahmacariyaṁ, etaṁ sāraṁ etaṁ pariyosānan”ti.

Idamavoca bhagavā.

Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.

Mahāsāropamasuttaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.