相應部第288經（Saṁyutta Nikāya 12.17 / 2. Āhāravagga / Acelakassapasutta）

Saṁyutta Nikāya 12.17

2. Āhāravagga

Acelakassapasutta

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi.

Addasā kho acelo kassapo bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ.

Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho acelo kassapo bhagavantaṁ etadavoca:

“puccheyyāma mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ kañcideva desaṁ, sace no bhavaṁ gotamo okāsaṁ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā”ti.

“Akālo kho tāva, kassapa, pañhassa;

antaragharaṁ paviṭṭhamhā”ti.

Dutiyampi kho acelo kassapo bhagavantaṁ etadavoca:

“puccheyyāma mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ kañcideva desaṁ, sace no bhavaṁ gotamo okāsaṁ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā”ti.

“Akālo kho tāva, kassapa, pañhassa;

antaragharaṁ paviṭṭhamhā”ti.

Tatiyampi kho acelo kassapo …pe…

antaragharaṁ paviṭṭhamhāti.

Evaṁ vutte, acelo kassapo bhagavantaṁ etadavoca:

“na kho pana mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ bahudeva pucchitukāmā”ti.

“Puccha, kassapa, yadākaṅkhasī”ti.

“Kiṁ nu kho, bho gotama, ‘sayaṅkataṁ dukkhan’ti?

‘Mā hevaṁ, kassapā’ti bhagavā avoca.

‘Kiṁ pana, bho gotama, paraṅkataṁ dukkhan’ti?

‘Mā hevaṁ, kassapā’ti bhagavā avoca.

‘Kiṁ nu kho, bho gotama, sayaṅkatañca paraṅkatañca dukkhan’ti?

‘Mā hevaṁ, kassapā’ti bhagavā avoca.

‘Kiṁ pana, bho gotama, asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ dukkhan’ti?

‘Mā hevaṁ, kassapā’ti bhagavā avoca.

‘Kiṁ nu kho, bho gotama, natthi dukkhan’ti?

‘Na kho, kassapa, natthi dukkhaṁ.

Atthi kho, kassapa, dukkhan’ti.

‘Tena hi bhavaṁ gotamo dukkhaṁ na jānāti, na passatī’ti.

‘Na khvāhaṁ, kassapa, dukkhaṁ na jānāmi, na passāmi.

Jānāmi khvāhaṁ, kassapa, dukkhaṁ;

passāmi khvāhaṁ, kassapa, dukkhan’”ti.

“Kiṁ nu kho, bho gotama, ‘sayaṅkataṁ dukkhan’ti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṁ, kassapā’ti vadesi.

‘Kiṁ pana, bho gotama, paraṅkataṁ dukkhan’ti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṁ, kassapā’ti vadesi.

‘Kiṁ nu kho, bho gotama, sayaṅkatañca paraṅkatañca dukkhan’ti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṁ, kassapā’ti vadesi.

‘Kiṁ pana, bho gotama, asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ dukkhan’ti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṁ, kassapā’ti vadesi.

‘Kiṁ nu kho, bho gotama, natthi dukkhan’ti iti puṭṭho samāno ‘na kho, kassapa, natthi dukkhaṁ, atthi kho, kassapa, dukkhan’ti vadesi.

‘Tena hi bhavaṁ gotamo dukkhaṁ na jānāti na passatī’ti iti puṭṭho samāno ‘na khvāhaṁ, kassapa, dukkhaṁ na jānāmi na passāmi.

Jānāmi khvāhaṁ, kassapa, dukkhaṁ;

passāmi khvāhaṁ, kassapa, dukkhan’ti vadesi.

Ācikkhatu ca me, bhante, bhagavā dukkhaṁ.

Desetu ca me, bhante, bhagavā dukkhan”ti.

“‘So karoti so paṭisaṁvedayatī’ti kho, kassapa, ādito sato ‘sayaṅkataṁ dukkhan’ti iti vadaṁ sassataṁ etaṁ pareti.

‘Añño karoti añño paṭisaṁvedayatī’ti kho, kassapa, vedanābhitunnassa sato ‘paraṅkataṁ dukkhan’ti iti vadaṁ ucchedaṁ etaṁ pareti.

Ete te, kassapa, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṁ deseti:

‘avijjāpaccayā saṅkhārā;

saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe…

evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.

Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho;

saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe…

evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’”ti.

Evaṁ vutte, acelo kassapo bhagavantaṁ etadavoca:

“abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.

Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya …pe… ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.

Esāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.

Labheyyāhaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ, labheyyaṁ upasampadan”ti.

“Yo kho, kassapa, aññatitthiyapubbo imasmiṁ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṁ, ākaṅkhati upasampadaṁ, so cattāro māse parivasati. Catunnaṁ māsānaṁ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya.

Api ca mayā puggalavemattatā viditā”ti.

“Sace, bhante, aññatitthiyapubbo imasmiṁ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṁ, ākaṅkhati upasampadaṁ, cattāro māse parivasati. Catunnaṁ māsānaṁ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya. Ahaṁ cattāri vassāni parivasissāmi, catunnaṁ vassānaṁ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājentu upasampādentu bhikkhubhāvāyā”ti.

Alattha kho acelo kassapo bhagavato santike pabbajjaṁ, alattha upasampadaṁ.

Acirūpasampanno ca panāyasmā kassapo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.

“Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.

Aññataro ca panāyasmā kassapo arahataṁ ahosīti.

Sattamaṁ.