相應部第619經（Saṁyutta Nikāya 22.100 / 10. Pupphavagga / Dutiyagaddulabaddhasutta）

Saṁyutta Nikāya 22.100

10. Pupphavagga

Dutiyagaddulabaddhasutta

Sāvatthinidānaṁ.

“Anamataggoyaṁ, bhikkhave, saṁsāro.

Pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṁ sattānaṁ taṇhāsaṁyojanānaṁ sandhāvataṁ saṁsarataṁ.

Seyyathāpi, bhikkhave, sā gaddulabaddho daḷhe khīle vā thambhe vā upanibaddho. So gacchati cepi tameva khīlaṁ vā thambhaṁ vā upagacchati; tiṭṭhati cepi tameva khīlaṁ vā thambhaṁ vā upatiṭṭhati; nisīdati cepi tameva khīlaṁ vā thambhaṁ vā upanisīdati; nipajjati cepi tameva khīlaṁ vā thambhaṁ vā upanipajjati.

Evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano rūpaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati.

Vedanaṁ …

saññaṁ …

saṅkhāre …

viññāṇaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati.

So gacchati cepi ime pañcupādānakkhandhe upagacchati;

tiṭṭhati cepi ime pañcupādānakkhandhe upatiṭṭhati;

nisīdati cepi ime pañcupādānakkhandhe upanisīdati;

nipajjati cepi ime pañcupādānakkhandhe upanipajjati.

Tasmātiha, bhikkhave, abhikkhaṇaṁ sakaṁ cittaṁ paccavekkhitabbaṁ:

‘dīgharattamidaṁ cittaṁ saṅkiliṭṭhaṁ rāgena dosena mohenā’ti.

Cittasaṅkilesā, bhikkhave, sattā saṅkilissanti;

cittavodānā sattā visujjhanti.

Diṭṭhaṁ vo, bhikkhave, caraṇaṁ nāma cittan”ti?

“Evaṁ, bhante”.

“Tampi kho, bhikkhave, caraṇaṁ nāma cittaṁ citteneva cittitaṁ. Tenapi kho, bhikkhave, caraṇena cittena cittaññeva cittataraṁ.

Tasmātiha, bhikkhave, abhikkhaṇaṁ sakaṁ cittaṁ paccavekkhitabbaṁ:

‘dīgharattamidaṁ cittaṁ saṅkiliṭṭhaṁ rāgena dosena mohenā’ti.

Cittasaṅkilesā, bhikkhave, sattā saṅkilissanti;

cittavodānā sattā visujjhanti.

Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekanikāyampi samanupassāmi evaṁ cittaṁ yathayidaṁ, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā.

tepi kho, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā citteneva cittitā, tehipi kho, bhikkhave, tiracchānagatehi pāṇehi cittaññeva cittataraṁ.

Tasmātiha, bhikkhave, abhikkhaṇaṁ sakaṁ cittaṁ paccavekkhitabbaṁ:

‘dīgharattamidaṁ cittaṁ saṅkiliṭṭhaṁ rāgena dosena mohenā’ti.

Cittasaṅkilesā, bhikkhave, sattā saṅkilissanti;

cittavodānā sattā visujjhanti.

Seyyathāpi, bhikkhave, rajako vā cittakārako vā rajanāya vā lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjiṭṭhāya vā suparimaṭṭhe phalake vā bhittiyā vā dussapaṭṭe vā itthirūpaṁ vā purisarūpaṁ vā abhinimmineyya sabbaṅgapaccaṅgiṁ;

evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano rūpaññeva abhinibbattento abhinibbatteti, vedanaññeva …pe… saññaññeva … saṅkhāreyeva … viññāṇaññeva abhinibbattento abhinibbatteti.

Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,

rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?

“Aniccaṁ, bhante”.

“Vedanā …

saññā …

saṅkhārā …

viññāṇaṁ …pe…

“tasmātiha, bhikkhave …pe…

evaṁ passaṁ …pe…

nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti.

Aṭṭhamaṁ.